نووسینی : هەورامان وریا قانع
خوێندنەوەی : پەیام حازم
لە جیهانی مۆدێرندا، پڕۆسەی پەروەردە و فێرکردن لە گۆڕانکارییەکی بەردەوامدایە. چیتر ڕێگە کۆنەکان کە لەسەر بنەمای “مامۆستا وەک تاکە سەرچاوەی زانیاری و قوتابی وەک وەرگرێکی بێدەنگ” دامەزرابوون، ناتوانن نەوەیەک پێ بگەیەنن، کە خاوەن بیرکردنەوەی ڕەخنەیی و داهێنەرانە بێت. لەم ڕوانگەیەوە، کتێبی «١٠١ ستراتیژی فێربوونی چالاک» کە لە لایەن (هەورامان وریا قانع)ەوە ئامادەکردن و وەرگێڕانی بۆ کراوە و دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم بڵاوی کردووەتەوە، یەکێکە لە سەرچاوەکانی ڕاستیی ئەو قسەیەی سەرەوەمان.
ئەم کتێبە تەنها کۆمەڵێک تیۆری نییە، بەڵکوو ڕێبەرێکی پراکتیکیی متمانەپێکراوە بۆ هەر مامۆستا، ڕاهێنەر و پەروەردەکارێک، کە دەیەوێت ژینگەی پۆل لە شوێنێکی بێزارکەرەوە بگۆڕێت بۆ کەشێکی زیندووی بیرکردنەوە و بەشداریکردن و گفتوگۆکردن و ڕاگۆڕینەوە.
لەم کتێبەدا بەرچاومان ڕوون دەبێت، کە چی دی مامۆستا چەقی وانە و خوێندنگە و پەیمانگە و زانکۆکان نییە، مامۆستا ڕێبەرە، ڕێنیشاندەرە، یارمەتیدەر و هاوکارە.
کتێبەکە بە شێوازێکی سەرەکی تیشک دەخاتە سەر چەمکی “فێربوونی چالاک”. ئەم چەمکە جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە کە پێویستە قوتابی خۆی چەق و تەوەری سەرەکیی پڕۆسەی خوێندن بێت؛ بخوێنێتەوە، بنووسێت، گفتوگۆ بکات و کێشەکان چارەسەر بکات، نەک تەنها گوێگر بێت. ئامادەکار توانیویەتی ١٠١ ڕێگە و تەکنیکی جیاواز و تاقیکراوە کۆ بکاتەوە، کە دەکرێت لەناو پۆلدا جێبەجێ بکرێن، بە جۆرێک کە لەگەڵ ئاستە جیاوازەکانی تەمەن و قۆناغەکانی خوێندندا بگونجێن، لە خوێندنگەکاندا.
کتێبەکە خاوەنی چەندین تایبەتمەندییە، کە دەیکاتە بەرهەمێکی بەپێز:
- پێویستیی هەنووکەی بابەتەکە
پەروەردە لە هەرێمی کوردستان بەدەست نەریتیبوونی ڕێگەکانی وانەگوتنەوەوە دەناڵێنێت. بڵاوبوونەوەی کتێبێکی لەم شێوەیە لەم کاتەدا، وەک پڕکردنەوەی کەلێنێکی گەورەی مەعریفی و میتۆدی دەبینرێت. کتێبەکە ڕاستەوخۆ دەچێتە سەر کێشە ڕاستەقینەکان و چارەسەری گونجاو پێشکەش دەکات. - ئامادەکار و وەرگێڕ، توانیویەتی بە زمانێکی کوردیی پاراو، سادە و بێ گرێوگۆڵ دەقەکە دابڕێژێتەوە. زاراوە پەروەردەییە ئاڵۆزەکان بە شێوازێک وەرگێڕراون، کە بۆ هەر مامۆستا و پەروەردەکارێک (چ نوێ بێت یان خاوەن ئەزموون)، بە ئاسانی لێی تێبگەن. ئەمەش وا دەکات کات لە تێگەیشتنی دەقەکەدا بە فیڕۆ نەدرێ، بەڵکوو ڕاستەوخۆ بچنە سەر قۆناغی جێبەجێکردن و پۆلێکی خوێندنی پڕ لە گفتوگۆ و چالاکمان بۆ دەستەبەر دەکات.
- کتێبەکە تەنها باسی چییەتیی ستراتیژییەکان ناکات، بەڵکوو باسی چۆنیەتیی جێبەجێکردنیشیان دەکات. بۆ هەر ستراتیژییەک هەنگاوەکانی جێبەجێکردن، ئامانجی ستراتیژییەکە و کاتی پێویست ڕوون کراوەتەوە، ئەمەش بەهایەکی گەورەی بە کتێبەکە بەخشیوە.
- خاڵێکی گرنگی ئەو کتێبە ئەوەیە، لە هەر جێگە و بەشێکەوە بێت دەتوانین کتێبەکە بیخوێنینەوە، یاخود دەتوانین ڕۆژانە تەنها یەک ڕاهێنان بخوێنینەوە و بیکەین بە پراکتیکی و پاشان ڕاهێنانی دوای ئەوە بخوێنینەوە.
سەرەڕای ئەو لایەنە باش و ئەرێنییانە و کۆمەڵێکی تریش کە لێرەدا دەرفەت نییە باسیان بکەین، هاوکات کۆمەڵێک سەرنجیش هەیە کە ئەگەر ڕەچاو بکرانایە کارەکە باشتر دەبوو، لەوانە: - فەرامۆشکردنی ژینگەی پۆلی کوردی: زۆربەی ئەو ستراتیژانەی لە کتێبەکەدا هاتوون، لەسەر بنەمای (پۆلی نموونەیی، ژمارەی کەمی قوتابییان، پۆلی فراوان و کورسیی جووڵاو) داڕێژراون. کتێبەکە ڕەنگە نەیتوانیبێت ئەم ستراتیژانە لەگەڵ واقیعی پۆلەکانی ئێمەدا (کە زۆر جار قەرەباڵغن و ژمارەی قوتابییان لە ٤٠ تێپەڕ دەکات، یان کاتی وانەکان کە کورتن) بگونجێنێت.
- کەمیی سەرنج لەسەر تەکنەلۆژیا و فێربوونی ئەلیکترۆنی. لەم سەردەمەدا فێربوونی چالاک بەشێکی زۆری بەستراوەتەوە بە ئامرازە دیجیتاڵییەکانەوە (وەک پۆستەرە ئەلیکترۆنییەکان، ئەپەکانی ڕاپرسیی خێرا و…). کتێبەکە زیاتر جەخت لەسەر کەرەستە تەقلیدییەکانی ناو پۆل (کاغەز، پێنووس، تەختە و…) دەکاتەوە، کەمتر ئاوڕی لە ستراتیژییە چالاکە دیجیتاڵییەکان داوەتەوە.
- لە سەرەتای کتێبەکەدا ناوی چەندین توێژەر، نووسەر و لێکۆڵەری بواری پەروەردە هاتووە و باس لە بیرۆکە و تێڕوانییان کراوە بۆ پرسی پەروەردە، بەڵام ڕوون نەکراوەتەوە ئەم نووسەر و لێکۆڵەرانە کێن! منی خوێنەر دوای خوێندنەوەی هەر بۆچوونێکی ئەوان، ناچارم بگەڕێمەوە بۆ ئینتەرنێت و بەدوای باکگراوند و بیرکردنەوە و کارەکانی ئەو کەسانەدا بگەڕێم.
- کاتێک مامۆستا ستراتیژییەکی نوێ بەکار دەهێنێت، پێویستی بەوەیە بزانێت ئایا سەرکەوتوو بوو؟ چۆن هەڵسەنگاندن بۆ ئاستی تێگەیشتنی قوتابی دەکات لە ڕێگەی ئەو ستراتیژییەوە؟ کتێبەکە کەمتر باسی قۆناغی دوای جێبەجێکردنی ستراتیژییەتەکەی کردووە.
هەرچەندە دەکرا ئەم کتێبە فراوانتر بنووسرێت و خوێندنی باڵا بە زانکۆ و پەیمانگەکانەوە بگرێتەوە، هاوشان لەگەڵ پێواژۆی بۆڵۆنیادا کە ئێستا لە بەشێکی زۆری زانکۆکاندا خوێندن بەو شێوازەیە.
دیارە ئێمە لێرەدا نامانەوێت باس لەوە بکەین بۆڵۆنیا چییە و چیی دەوێت و بۆچی پرۆسێسە و بۆ سیستم نییە؟ بەڵکوو ئەمە تەنها ئاماژەیەک بوو بۆ دەوڵەمەندترکردنی ئەم کتێبە. هەروەها دەکرا خولی ڕاهێنانی پیداگۆجی، کە وەزارەتی خوێندنی باڵا سەپاندوویەتی بەسەر مامۆستایانی زانکۆدا ماوەی شەش مانگ ئەم خولە ببینن، دیسانەوە پیداگۆجی جەخت لەسەر ڕێگە و ڕێبازی دروستی مامەڵەکردنی مامۆستایان لەگەڵ فێرخوازاندا دەکاتەوە و دەکرا ئەم کتێبە بەشێکی تەرخان بووایە بەو خولە. هیوادارم لە چاپی دواتر یان درێژەی ئەم پڕۆژەیەدا ئەو خاڵانە لە بەرچاو بگیڕین.
سەرەڕای ئەو سەرنج و تێبینییە بچووکانەمان، کتێبی «١٠١ ستراتیژی فێربوونی چالاک» وەرچەرخانێک و هەنگاوێکی گرنگە بۆ فێربوونی چالاک و فێرخواز سەنتەری و گۆڕينی ڕێگەی کۆن و تەقلیدی بۆ مۆدێرن و ئەزموونکردنی خوێندنی پراکتیکی.
هەورامان وریا قانع و دەزگای سەردەم، بە چاپکردنی ئەم کتێبە خزمەتێکی گەورەیان بە سێکتەری پەروەردە کردووە، بە هیواین بەردەوام بن لە بەچاپگەیاندنی ئەو جۆرە سەرچاوە گرنگانە.
ئەم کتێبە تەنها بۆ خوێندنەوە و دانان لەناو ڕەفەی کتێبخانەکاندا نییە، بەڵکوو پێویستە ببێتە هاوڕێی ڕۆژانەی هەموو مامۆستایەک و دەکرێت وەزارەتی پەروەردە لە خولەکانی گەشەپێدانی پیشەیی مامۆستایاندا سوود لەم بەرهەمە وەربگرێت.